Galiza Global

Testemuña dun mesmo

2008-08-28T21:47:00.001+02:00

¿Podré con esta llave
entrar en los amores del crepúsculo?
ojalá amemos sin bochorno
ojalá amemos
ojalá

Unha vez, estiven ao lado del. Impresionoume tanto que non tiven a ousadia de falarlle, e ollo, que eu son persoa extrovertida. Non sei se por respeito ou porque seus poemas xa me decian tanto, que non facian falta máis palabras nen un episodio de admiración. A él non, a Mario, non.

Volta Benedetti a deleitarnos cos seus novos poemas, no fin dunha vida plena, comprometida, polivalente.

Montevideo homenaxeao, cántao e recitao.

Mario Benedetti xa non precisa palabras, vai portátil, pegado como as medusas do rio da Prata.

2008-06-04T00:50:00.003+02:00

Ia por Bos Aires e vin este anuncio. Era a homenaxe ás galegas ciberneticas. Falaba delas, falaba de vós, falaba de nós, falaba dela, falaba de ti, falaba de min.

Adeus, querida Paz

2008-04-03T23:32:00.003+02:00

Paz Noya

2008-03-24T14:16:00.001+01:00

Paz esperou en París e o ril chegou. Chegou e instalouse, mais o corpo xa estaba canso. Foisenos estes dias cun corpo que non acompañaba a súa ilusión, un carácter vital e optismo. O contido non se correspondia co continente. Tantos proxectos, que fican sen facer, neste caso porque precisaba a autonomía que o novo ril lle ía a dar. O sábado paz volta á Terra, e o domingo, a refundir continente e contido no Monte de Santa Tegra, como ela queria.

Mélanges

2008-03-15T14:21:00.003+01:00

Na escola fixeron hoxe unha festa que se chamaba nations du monde. Chamei a Miguel Allo a ver se podia achegarse a colaborar. Ao home de azul gustoulle tanto, que grabouno abraiado. Non sabia onde fica Galiza, ate hoxe. Son as curiosidades sen complexos provocadas pola beleza dunha nota galega.

Eu xa votei

2008-03-03T21:21:00.001+01:00

Eu serei teu espello

2008-02-17T16:00:00.003+01:00

I’ll be your mirror, non significa eu serei o teu refrexo, senon eu serei a túa ilusión.

Jean Baudrillard
Sociólogo e filósofo francés

Amiga Nani

2008-02-12T17:26:00.000+01:00

Hai amigas desas que abren as portas do mundo, desas que acollen aos descoñecidos sen perguntar, facendo que se integren, que participen, que sexan tratados sen prexuizos, malia os impedimentos. Hai amigas como Ana Maria Stuart, que marcan época na solidaridade internacional. E marchan de vagariño deixando ese ollar xeneroso e acolledor.

Le petit monde

2008-01-27T21:43:00.000+01:00

Volto contadora, aviso, ainda que houbera un tempo no que foi mellor calar.

Ademais prefiro felicitar o ano cando xa leva un mes de percorrido, asi que all the best for you.

Hai pendentes algunhas historias que contar desa galeguidade universal silenciada. Imos a investigar. Empecemos, por un cadro. A ver quen me di onde se atopa esta obra de Castelao?

Tarde belga de inverno, non saimos, o ar corta hoxe especialmente. Ela ponse a xogar, colle a bola, dalle voltas, reviravoltas. Nai, si que é pequeno o mundo, que colle nas miñas mans.

Angirû, amiga guarani

2007-11-12T19:58:00.000+01:00

Pois vou falar desas amigas. Unha delas vive en Paraguay e chámase Perla Alvarez Britez. Perla tamén naceu en maio do 71. Tamén ten fillos. Tamén vive nun pais bilingüe, pero non de realismo máxico precisamente, senon nun pais onde seus amigos e compañeiros campesinos son asesinados, onde se plantan cultivos extensivos vulnerando todos os dereitos, onde poucas familias son as donas dun pais cunha gran masa de poboación pobre pero con recursos mal explotados como a auga do acuífero guarani, un pais cheo de mafias e corrupción. Pero tamén un pais diverso, que non quere afogarse. Por eso, Perla tamén corre polo mundo a falar dos problemas da súa xente, e a petición de recoñecimento dos seus dereitos económicos, medio ambientais, sociais, culturais e linguísticos. Foi por esto que coincidimos. Ela presentoúseme en Montevideo, nunha reunión na que buscaban apoio internacional decindo, "venimos a hablar con usted porque nos han dicho aqui que también es pueblo".

Ai empezou unha estreita relación co Movimento Campesino Paraguaio, do que ela forma parte xunto con outros queridos compañeiros como Belarmino, do que falarei outro dia, que me levaron a falar de Paraguay, por petición de ambos e compromiso co que defenden, por onde pase. Porque Paraguay, é un pais sen prensa, un pais descoñecido onde van celebrarse unhas decisivas eleccións en 2008, que esperemos lle den a Presidencia ao candidato progresista das forzas sociales e de esquerda Fernando Lugo. Nuns meses, tamén Paraguay pode ter voz de seu, nunha América Latina que aparenta dia a dia e en lugares diferentes xa non cala a ninguén.

Perla traballa en moitos lugares á vez. Educa, informa, recolle, apoia, milita, coordina, xestiona, vende, merca, escribe. En Paraguay precísanse moitos traballos para sobrevivir. Onde máis tempo pasa, é aqui, promovendo neste colectivo as campañas a nivel internacional como a de que a lingua guarani, lingua cooficial de Paraguay, sexa lingua oficial do Mercosur. Coma nós, nunha instancia semellante de integración rexional como é o Parlamento Europeo.

As amigas guarani e galega falaron o sábado, antes de que Perla collera un avión, para ir aqui.

E nunha semana tamén irá a Galiza. E xa falará ela directamente. Como pueblo que é.

Anna Julia

2007-09-29T02:46:00.000+02:00

Pensaba en escribir hoxe sobre o dossier da situación política de Bélxica, máis vou deixalo para dentro duns dias. Asi que imos ao Brasil con esta canción de Los Hermanos, que chamou a atención de George Harrison. E dos amigos galegos da Bahia que ma enviaron e que leva o nome das miñas veciñas.

Los Hermanos - Anna Julia

Quem te ver passar assim por mim não sabe o que é

sofrer

Ter que ver você assim sempre tão linda

Contemplar o sol do teu olhar perder você no ar

Na certeza de um amor me achar

um nada pois sem ter teu carinho eu me sinto sozinho

eu me afogo em solidão

Oh Anna Julia

Nunca acreditei na ilusão de ter você pra mim

Me atormenta a previsão do nosso destino

Eu passando o dia a te esperar você sem me notar

Quando tudo tiver fim, você vai estar com um cara

Um alguém sem carinho será sempre um espinho

dentro do meu coração

Oh Anna Julia

Sei que você já não quer o meu amor

sei que você já não gosta de mim

Eu sei que eu não sou quem você sempre sonhou

Mas vou reconquistar o seu amor todo pra mim

Oh Anna Julia

Oh Anna Julia,Julia,Julia ou, ou, ou

Mudar a pel

2007-09-11T21:10:00.000+02:00

En memoria de Salvador Allende

Outra vez indo e vindo. Galiza ainda coa distancia das redes transeuropeas que non chegan nunca a xeito e fan dos aeroportos longos refuxios da pacencia. Cheguei de América o domingo, desfixen maleta e fixen outra para retornar o luns a Bruxelas, cunha pasaxeira máis, que muda de escola e que cada vez asemellase máis a mademoisselle Mafalda, incluido o pelo.

Disque a pel muda ao rematar o verán. Despois dunha etapa vital tamén. Despedida de xentes, como do amigo Elixio e de lugares, pero sobre todo dunha despedida enorme das de difícil antídoto. Tamén as despedidas dos sitios. Dez anos en cada lugar, como decia Kipling. Hoxe mesmo cúmplense dez anos dende a chegada a Bélxica, que era por un ano e acabaron sendo dez. Non sei se se trata dun síntoma de personalidade senon dun imán irreparable que se move cara as mudanzas. O outro dia dixome alguén que daba a impresion que me levaba o vento, como a protagonista da pelicula Chocolat. Pois o vento sopra de novo, igual cara outro continente. Ou simplemente para mudar a pel co pensamento.

Este verán tiven a ocasión de poder falar con Luis Sepúlveda, o escritor chileno. El decia que se sinte un trotamundos, o que significa que súa vida non fora mellor nen peor que a do resto, senon, simplemente, máis incómoda. Pareceume ben apreciado, se un ve moitas realidades pero ten pel para ver o sofrimento alleo, os ollos van adquirindo dobreces alegres e tristes, pero nunca inmutables. Aproveitei aquela conversa para agasallalo co maravilloso libro de artigos do admirado Eduardo Blanco Amor Chile a la vista. Emocionouse. Aprezo máis seus artigos políticos e seu cine, que as novelas, máis algunhas si e se tivera que escoller, escolleria Patagonia Express, un libro de apuntes de viaxe que fala dos diferentes episodios de vida, encarcelamento, tortura, exilio, encontros, viaxes, paisaxes, fronteiras... E sinxelo e lembroume a alguén moi bo no humano e no profesional e que tamén escribe en Moleskine.

Hoxe é o dia doutro chileno, Salvador Allende.

Pola vixencia das súas ideas, pega a pena mudar a pel.

Cores e mudanzas

2007-07-01T22:06:00.000+02:00

A semana pasada, houbo unha brocante no bairro Matongué chea de policromias que me fixo pensar de novo neste tema recurrente das cores. Entre as orixes raciais que ali habia paseando ou vendendo, vianse certas preferencias dos pobos, certas dominacións de gamas segundo foran do norte ou do sul, máis misturas segundo a diversidade interna, menos de paises monocolores. Unha amiga portuguesa márchase a Hong Kong para facer un estudo universitario da influencia da cor na politica, comparando o efeito na política asiática e a europea.

As cores mudan ao misturarse entre elas. Varian segundo o ollar, segundo a luz e a perspectiva. Algunhas familiares, outras lonxanas. Cores vivas e cores mortas. Cores persoais e alleas, cores da politica e do saber. Pero se quixeramos asociar as cores aos sentimentos ou aos estados de ánimo, teria unha correspondencia? Fora dos tópicos comerciais, cada persoa asocia cores a lembranzas, a desexos, a experiencias. Por exemplo, eu asocio o amor coa cor do chiculate, plácida, acolledora, a cor da decepción co amarelo, hermético e desesperanzado, a amistade co verde, o azul coas viaxes e coas orixes, a da politica, co vermello ainda que sexa un tópico, polo menos na que eu creo, e a do silencio, esa sen dúbida, coa cor morada. Non sei moi ben por qué. E para vós?

Estas foron unhas semanas moi cargadas antes de ir para Galiza xa en breve, e varias mudanzas ou engadidos laborais que van a dar ainda un anaco máis de traballo, de ilusionante traballo. Máis Galiza en Europa vai ser outro dos obxectivos dos vindeiros meses.

Tamén outros cambios da petite madame que empeza o ciclo escolar nunha escola do quartier, na que hai 49 nacionalidades. Nuns dias vai estar de aniversario, catro anos, catro anos de diáspora e de maletas. Imos inscribirnos na nova escola e pergúntanlle de onde é, e resposta coa soltura das mafaldas universais: "Je suis galicienne et je parle le galicien, et ma maman elle est aussi galicienne et nous sommes ici parce qu' elle travaille à Bruxelles, mais je suis aussi française, parce que moi, je parle aussi le français (son galega e falo galego e miña nai tamén é galega e estamos aqui porque traballa en Bruxelas, pero tamén son francesa porque falo francés)". Rin soa moito e moito con esto. Velai un exemplo do que Thomas Mann afirmaba, miña patria é miña lingua.

Amigos

2007-05-30T20:52:00.000+02:00

Un dia destes quero escribir sobre as miñas amigas. Son moitas moitas e en moitos lugares. Pero sobre todo vou falar dunhas amigas especiais que hai que coidar máis porque súas vidas estiveron ou están ameazadas, como Lola, como Perla, como Eliana ou Dionisia. Outro dia con tempo. Hoxe só adicarlle esta foto de Delmi Alvarez, a unha persoa que estes dias está moi triste en Bos Aires, cunha tristeza que invade a rede pola ausencia e pola soedade das presenzas ausentes. Cando un non sabe qué decir, unha imaxe vale máis que mil palabras. A da aperta de todos os que te tratamos dun xeito ou doutro e que te enviamos. Para ti, amiga.

Letras

2007-05-17T14:53:00.000+02:00

"Nai, por que falamos en galego en Bruxelas? Cando imos a Vigo os nenos falan en castelán".

A ver, quen me axuda a respostarlle ?

Paz espera

2007-05-16T01:04:00.000+02:00

Paz espera en París. Filla dunha familia de exiliados en Venezuela, viveu a historia do exilio acollendo na casa de Caracas a persoas da nosa historia recente como Blanco Amor, Velo e outros. Veuse a París por amor hai máis de vinte anos, onde ten dúas fillas, Meiga e Viviane.

Paz espera en Paris. Con grandeza, con enerxía, con forza. Hai un mes tivo unha recaida moi forte e ten que mellorarse para un futuro trasplante. Agora volta timidamente ao correo, como tecleando suavemente para que o corpo non doa. Di que ten moitos proxectos como escribir sobre o exilio e trasladar a Galiza a experiencia como Vicepresidenta da asociación de pacientes renais de Paris.

Paz espera en Paris un ril que ainda non chegou.

Mal du pays

2007-05-13T21:36:00.000+02:00

Saudade, nostalgie, mal du pays, nostalgia, heihmweh, homesickness, morriña

De todas as linguas, penso que escollería a de mal du pays: nostalxia da terra natal.

Un bon día, despóis de varios años no exterior, gardei este sentimento na neveira, pensando que as patrias se levan dentro con independencia de onde vivas.

Distancias patrias do primeiros portugueses nas conquistas de Africa. Emigrantes galegos de América. Sentimento, enfermidade non tipificada, carencia, amargura, doencia da alma cultural de moitos pobos como o galego? Pode que nova xeración atopara cura parcial, remendo ou elixir nas novas tecnoloxías. Na vella xeración, fica intacta, nas formas e nos contidos, embotellada como un tesouro do que non queren desfacerse e do que tampouco hai que menospreciar aínda que moitos políticos utilizaran como unha marca, a da morriña. Nunca cuestionei a quen a sinte, quen a leva no peto, nen a quen renuncia a ela. Forma parte da intimidade das persoas da diáspora

E que sentirá quen non ten patria?

Pintura "Mal du Pays", Magritte, 1940

Verde

2007-05-07T22:54:00.000+02:00

Cor benquerida das linguas da maison. Green, grün, vert, verde.

Encántame aínda que sexa un tópico como o verde do meu país. Hai unhas semanas que estiven alí e dende o bus de Compostela a Vigo, sorprendinme cos fentos que naceron perto das rochas despóis dos incendios que bordean toda a autopista do Atlántico. Discretamente asombrada polas fiestras, como se fora a primeira vez que vía aquel lugar.

A distancia trastoca até as cores. Non sei se hai unha cor que se poida asociar á diáspora galega. Se así fora, eu non escollería nen o azul nen o vermello nen o branco ou preto, senón que escollería o verde. Non por razons obxetivas, senón porque é unha cor aberta, producto de dúas cores, do azul e do amarelo. Mélange. Verde como actitude, como deferencia, como pose, como compromiso, como a cor da armonia. Verde como a esperanza prestada do que debe ser o futuro.

(Foto prestada de Viajando nas palavras).

Elas durmen

2007-05-02T15:23:00.000+02:00

Estou esperando ao paso da medianoite, para entrar nos 36 esperta. Logo vou dormir, como elas, as postais da porta do meu cuarto: postais regaladas e adquiridas, imaxes de mulleres dormidas na historia da pintura. Se cadra as mais creibles, a Muller de cabelo loiro de Picasso, ou o Desnudo de Modigliani. Unhas durmen ao sol como o Abaporu de Tarsila do Amaral ou sobre os azuis de Matisse. Ate corenta, mais unha especial, a foto dun fermosisimo cadro de Isaac Diaz Pardo, dunha muller galega saida dun lugar ao que nunca vai voltar. Elas durmen.

Meniñas

2007-03-31T02:44:00.000+02:00

Duas meniñas falan. Unha é catalana, outra galega, ambas de 3 anos. Falan entre elas en francés na sua escola maternal de Bruxelas. A profesora, belga, pergúntalle ás nais, ben sorprendida, se sendo españolas, que non entende por qué non falan en español. Un exemplo de plurinacionalidade infantil.

Duas meniñas xogan no quartier de St. Josse. Unha é galega, de 5 anos, outra marroquina de 8. Cantan, rin, toulean. A marroquina dille á galega: qué sorte, ti non vas ter que usar velo, a min xa me di meu pai que dentro de pouco vou ter que poñelo, que a nosa relixión di que é obligatorio. A galega dille, en Marin, onde é a miña nai, só o usan as aboas vellas moi vellas e ti es moi nova, e non vas estar guapa. Un exemplo de futuros diferentes.

Asisto estupefacta á conversa, conversa que se pode estar dando en moitos parques europeos, en moitas escolas, porque a infancia ten unha adaptación enorme que logo choca cos costumes sociais e relixiosos traidos non nas maletas senon nas cabezas, que moitas veces forman parte do acervo cultural, pero outras van cargadas de impedimentos para que as mulleres, poidan tomar suas propias decisións. Non podo evitar que me veña ao pensamento a campaña que iniciou en 2003 o movimento “Ni putes ni soumises” en Francia.

Meniñas que viven en Europa, con linguas e culturas diferentes, con futuros tamén moi distintos senon se aplica outro tipo de politica.

Nómadas

2007-03-25T00:10:00.000+01:00

Ao querido transeunte A. L.

No andel, unha bola do mundo, para non esquencer a humilde relatividade das residencias alternativas. Un atlas colgado na parede onde se marcan lugares visitados, que teñen cara de pobreza, de infancia, de ansiedade cultural, de política e migracións.

Mulleres e homes transterrados, desprazados, transnacionalizados, exiliados, asilados, migras, borders, transeúntes, nómadas, transfronteirizos, a consecuencia de guerras, conflictos armados, desastres e catátrofes naturais ou alteración do medio ambiente provocado, necesidade económica, pobreza, maltrato, falla de libertades, violacións dos dereitos humanos…. Douscentos millóns. Máis da metade mulleres. Os migrantes son os sufridores das fronteiras, cicatrices da terra, a cara humana da liberalización económica como afirma Eduardo Galeano.

O fotógrafo brasileiro Sebastião Salgado asi o denuncia na exposición Migration.

Non deixo de pensar cada dia neste feito que muda a faciana do mundo, por convicción, por observación do entorno e tamén porque a emigración galega formou e forma parte ainda da historia das migracións internacionais.

“Nunca se sabe en qué lingua fala Bruxelas”

2007-03-21T02:41:00.000+01:00

Xavier Queipo, querido veciño do Matongué, foi elexido xunto con outros oito escritores para participar na iniciativa WIT -branco, en lingua flamenca-, situando o seu poema “As leis do caos: fluxo e mutabilidade” no patio do edificio do Concello de Bruxelas. O poema pudo lerse alí ata o 17 de marzo no seu orixinal en galego e con traducións ao flamengo, inglés e francés. Todos os poemas presentáronse o día 2 de marzo nun recital no Museo de Belle-vue no que os propios escritores leron as súas obras. A obra de Queipo está feita para a ocasión e dedicada ao físico belga Ilya Prigogine, Premio Nobel de Física que investigou as leis do caos.

Hai un par de meses, para presentar este acto e fundar o Collectivo Poético de Bruxelas, a Librería internacional Passaporta acolleu a poetas da cidade de Bruxelas. Co obxectivo de integrar a actualidade urbana na poesia, foron escollidos 8 autores da vila entre 400, para configurar un proxecto colectivo. Formáronse duos poéticos. O escritor de orixe italiana Rossano Rossi, falou da sua orixe como parte das múltiples diásporas desta cidade, afirmando este feito como un fenómeno desta vila. Con él unha muller de orixe rumana e bretona, que residiu durante anos no Congo, Juliette Aderca, quen leu un poema coa contundencia e escenificación das vellas estrelas de cine dos anos trinta, aferrada á sua perda de inspiración durante vinte anos, que agora afirma, voltou.

O segundo, formado por José Ovejero e o galego Xavier Queipo, quen falou que despois do seu exilio económico en Bruxelas, chegou á exteriorización da escritura. “Empecei a escribir aquí”. Este expert des poissons, polifacético, de formación biólogo e médico e funcionario actualmente na Comisión Europea, escrebe en galego en Bruxelas, porque é a lingua dos seus soños e pensamentos. Escolleu o poema “As leis do caos: fluxo e mutabilidade”, porque Bruxelas é a cidade do caos, desestructurada dende o punto de vista cultural, pero intensamente culta e con cultura viva. O madrileño José Ovejero leu un poema que falaba das viaxes por Europa, un encontro no tren casual entre viaxeiros de Europa Central a Hendaia, un amor breve, “me dolió que no le doliera el olvido”, e loubou que a poesia anónima de tantas nacionalidades pasara con esta iniciativa a ser colectiva.

E entre outros, un africano cun flamengo. Jae Mae Kân, natural de Jamaica, fillo de colonizados, residiu en Paris e Camerún, de inspiración literaria europea e afroamericana. O movimeto da negritude, creado en Francia nos anos 30, movimento surrealista xurdido contra o colonialismo, coa chegada de negros americanos a Paris no periodo de entreguerras, reivindicando o patrimonio cultural da oralidade africana. Mistura música, flauta, maracas, djembé, con poesia, para él poesia política “bastiller au nom de la liberté, de l´ègalité, de la fraternité pour des siécles et siécles, contre ceux qui devant nous confisquent l´horizon ». Geerte van Istendael. “Nunca se sabe en qué lingua vai falar Bruxelas”. Asombrado polos millares de persoas que nesta cidade, falan distintas, tomou este fenómeno ao escoller seu poema “Parle Bruxelles parle, tu a autant des bouches” para falar deste exemplo único, da Bruxelas cidade que aceita as lenguas, as dos Estados e as das nacións sen Estado, lenguas exiliadas, asiladas, namoradas, apagadas, lenguas nais, fillas, linguas libres”. Por eso Bruxelas cidade tamén fala galego na obra e neste recoñecemento internacional como poeta da cidade de Xabier Queipo. Xa podia a Unión Europea recoñecer o mesmo que o lugar que acolle suas institucións.

Fotos de Ce-Tomé

Voltamos

2007-03-18T16:05:00.000+01:00

Voltamos. Con forza. Os silencios non foron voluntarios, a carga de traballo puido mais que as ganas de comunicarse. Tamén a insumisión das mans e do ánimo. Empezan as primeiras tardes mornas na cidade. Hai que limpar a pequena terraza e aproveitar os raios da vida neste domingo de marzo na casa de duas galegas en Bruxelas, que ule a lentellas con chourizo e alfajores.

Muller en habitación de hotel

2006-10-27T20:13:00.000+02:00

Edward Hopper fixo este retrato en 1931.

Pode ser unha muller galega e emigrante.

Ven dunha longa viaxe. Ven de Galiza. Saiu de Vigo. Chegou a Buenos Aires. Tiña 20 anos. Viña casar por poderes. Para moitas mulleres, era a única maneira de sair, sobre todo para as italianas, que casaban por poderes en masa, cos homes na guerra, os homes emigrados. Agora está no hotel, ven moi cansa, un mes no barco, con ese sombreiro mercado na Coruña. Pode ser o dia da chegada, naquela pensión de galegos, os veciños duns parentes de Culleredo que eran referencia de aloxamento para moitos que chegaban. Igual pode ser despois da boda, da boda virtual, vendo que o home co que se casou non era o que pensaba, aterrorizada, fuxindo, pensativa qué era o que faria nesa gran cidade, aonde chegara para casar. O primeiro choque foi sair no barco, logo a travesia onde fixo amistades, onde cultivou saudades e enlatou outras coas ondas.

Ela tivera moita sorte, seu pai estivo en Cuba, trouxera uns cartos e pudo mandalas a escola, a Santiago, e ali conoceu a moita xente interesante, moita que logo atopou de novo en Buenos Aires, como a mestra logo fusilada que lle deu clases de francés. Ese coñecemento axudoulle a atopar traballo nunha empresa francesa de costura, na Avenida Rivadavia; onde estivo 10 anos, dali mudou a unha librería na rúa de Corrientes, que limpaba agarimosamente libro por libro, aprendendo nomes e esencias. Un dia veu entrar a un home falando en galego con outro, ben parecido, e achegouse. Era Eduardo Blanco Amor. Logo aquel home hermoso de de boas maneiras falou dela, ainda que ninguén se percatara. Empezaron a facerse moi amigo, falaban e un dia convidouna a tomar un chocolate ao Café Tortoni, onde se fixeron confidencias das súas vidas, das dores, dos desagravios. E ali presentoulle a don Arturo Cuadrado que cando a viu ficou cos ollos ben abertos. Tan fermosa, tan doce, tan brillante. Pero ela que estaba a descobrer un mundo novo en todos os sentidos, sempre voltaba co home co que se casou por poder, e que ao final, acabou querendo por inercia.

Cantas mulleres emigradas no silencio tecendo soños de identidade, nunca valoradas. Mantiñan a lingua na casa, educaban aos seus fillos nos hábitos galegos na intimidade, ainda que para fora tomara forma de adaptación nos costumes do lugar de acollida. Ficaron no esquencemento, nas casas, nas márxenes dos libros de historia.

Agora temos que falar delas, feminizar a Diáspora, darlles voz. Elas queren. Queren poder. Dino, crean redes como a que acaba de xurdir en Buenos Aires con motivo do encontro coa Secretaria Xeral de Igualdade Carme Adán, organízanse, reclaman seu dereito á información. Despertar de concencias. Diáspora en movimento, tempo xa para as mulleres emigrantes.

O Parlamento Europeo publicou un informe no que se explicitaba que son as mulleres as máis afectadas polas migracións nos procesos de globalización. Galiza, experta en globalización pola diáspora é proba, as que ficaron cos netos dos nosos paisanos emigrados a Suiza, Francia, Andorra, Alemania. As que marcharon, soas, coas familias, acompañadas polo desarraigo. Respeito precisa a sociedade galega, pois ninguén é alleo a ese fenómeno, ninguén emigrou por vocación, polo tanto, respeito, en voz alta, con dignidade.

Temos que falar da muller do cadro, da muller soa que chega a Bos Aires, a Montevideo, a Cuba ou Caracas. Temos que falar dela.

Blues da nube

2006-09-12T00:59:00.000+02:00

O amor non entende de xeopolítica. Democrático ou dictatorial cando lle peta, pasa fronteiras, valados e prohibicións, rompe estructuras, engrandece ou anula, pode sobrevivir incluso nun teclado. Unanimidade internacional dos poetas para o seu recoñecimento.

Kavafis avisa, advirte dos seus perigos e placeres aos mozos. Outras veces, non se advirte, ven en forma de Schwängen, debilidade. Tamén Sen condicións, como fala del elegantemente Antón Lopo. Bukowski racha os tópicos amorosos. Agachado no peito de Alfonsina Storni, dia a dia, ano, sen decir seu nome, lonxe da curiosidade, da indiferencia e da maldade . E Gabriela Mistral avisa en Ausencias, do desamor. Amor emigrante non retornado, vivir para ver, poder dun querer!, di Rosalia de Castro. Desprazado, adoptado, maltratado, ensalzado. Nicolás Guillén, Un Poema de Amor, sen máis, defineo como a sustancia coñecida coa que amasamos unha estrela. Exiliado definitivo como o poema da uruguaia de orixe galego, Idea Vilariño Ya No.

Esquencemento forzado ou voluntario. Yehuda Amichai, Forgetting someone is like forgetting to turn off the light in the backyard so it stays lit all the next day But then it is the light that makes you remember.

Hai moito tempo, regaláronme un libro que gardo como un tesouro, Poemas de amor de Bertolt Brecht. A nube do Recuerdo de Marie A., inesquencible. Venme á memoria a escea de Romeo e Xulieta. “O love! O life! Not life but love in death”. Esa nube non se borra. Confirmouno Yeats, no seu poema When you are old.

Bruxelas, Rue Dublin 17

2006-09-04T00:46:00.000+02:00

Meu nome é Claraflor. Vivo na Rue de Dublín 17, no barrio máis cosmopolita e popular de Bruxelas, neste epicentro do Matongé, o chamado quartier africano, con nome do barrio de mercaderes de Kinshasa, cheo de cantantes pretos como Adolphe Domínguez, perruquerias e teares, froitas exóticas e tamén un teatro, o Molière onde ensaian as cantareiras de Ialma, onde mora meu veciño Xavier Queipo e onde viviu Marx. Ixelles, lugar tradicional de exiliados e inmigrantes, recuncho agochado da ollada das leis.

Meu veciño Nicholas, querendo facerlle unha homenaxe a unha antiga residente deste inmoble, colocou unha foto dela na entrada da porta. Seu nome, Alexandra David-Néel, quen residiu na Rue Dublin 17 entre os 6 e 17 anos de idade. Por curiosidade, e atraida pola foto no Tibet, procuro máis información dela. E entro nun mundo de sorpresas, por saber máis desta muller dinámica, polifacética e atípica para a época que debeu de rachar moldes, de sorprender a súa sociedade e invadir concencias. Orientalista, cantante de ópera, xornalista, exploradora, famosa pola sua visita a Lhasa en 1924, anarquista, espiritualista, budista e escritora de máis de 30 libros sobre relixións orientales, filosofía e viaxes. Sorpréndeme un dos libros, publicado en 1898, de título “Pour la vie”.

Cada mañá, cando marcho para o traballo ollo para ela, queira ou non, pois a foto invade todo o corredor de saida, mentras miña filla pregunta: nai, quen é esa muller que está no monte?. Alexandra, nosa veciña, digo rindo. E saimos, as duas, rúa abaixo, atravesando o Matongé que ainda durme, pois os hábitos tamén foron exportados, porque as culturas, igual que a nosa tamén son exportables e este barrio vive en especial na noite cos seus códigos e personaxes traspostos do antigo Congo. Só deixar testemuña desta casualidade que me permitiu saber algo máis dunha muller extraordinaria.

Os vagalumes da galeguidade

2006-09-04T00:24:00.000+02:00

A Galiza Global é unha realidade. Máis só pensamentos e estratexias ailladas tiñan concencia deste feito. E obvio que perdemos moito tempo nos últimos anos. Tempo perdido para actuar, para a relación humana, cultural, social, política e económica entre a Galiza sita no territorio administrativo e a Galiza Exterior. A suma é a Galiza Global. E agora, neste momento da nosa historia, precísase unha toma de concencia cara o exterior, cara a nosa xente do exterior, co fin de crear unha estratexia conxunta de relacións coa emigración e con paises e culturas moi importante, nun mundo onde cada vez as identidades se ven máis difuminadas, e onde a identidade resistencia, como afirma o sociólogo catalán Manuel Castells, tórnase en identidade proxecto. A Galiza Global é unha identidade proxecto que lanzamos neste foro, para a toma de concencia de que a nosa nación galega e europea, tamén é nación universal, pola sua historia e pola sua xente.A diáspora como unidade de análise no campo das relacións internacionais foi ignorada durante anos, mais as tendencias migratorias e a importancia que a diáspora está tendo na historia de moitos povos e culturas, levou a que o conceito de migración se fora incorporando no campo politico, debido ao progresivo efecto que a globalización está a provocar na existencia da diasporización. A diáspora foi e é un fenómeno de internacionalización evidente da realidade galega, tanto polos exiliados como polos migrantes económicos e continúa a selo polas vagas migratorias da realidade dunha boa parte da nosa mocidade e polo tanto ten que ser unha base forte do noso futuro como pais.Coas excepcións que universalizaron politicamente a Galiza no contexto internacional coa constitución do goberno no exilio, o Consello de Galiza en Montevideo, a presenza de Galiza na Sociedade de Nacións, ou a celebración do 1º Congreso da Emigración Galega en Bos Aires o 25 de xullo de 1956, vai facer 50 anos, os anos do franquismo pecharon as relacións internacionais de Galiza, só subsistentes pola vontade dos exiliados e pola diáspora galega no mundo. Os anos do fraguismo non posibilitaron unha política seria de relacións internacionais que propiciara o nexo de relación entre institucións e gobernos de paises extranxeiros ou a necesaria relación entre diáspora e política exterior, máis que a través de accións ailladas case sempre teóricas e non dun programa serio e práctico a nivel institucional de relación directa con Estados soberanos e con pobos e nacións. A separación en compartimentos estancos segundo entre emigración e acción exterior, unida á política europea, que non deixa de ser xa parte do ordenamento xurídico interno, foi un erro na concepción cara o futuro, porque política internacional e relacións coa diáspora deben ir unidas, porque no caso de Galiza, están tan intimamente ligadas, e poder ter unha utilidade e unha proxección tan significativa, se se sabe realizar unha estratexia seria, que pode ser comparable á de calquer outro pobo dos que observamos que teñen lobbys poderosos no mundo.Por eso, neste momento histórico, temos que partir primeiro do elemento humano, para pasar ao elemento colectivo. Primeiro paso, devolverlle a dignidade á emigración, enchela de instrumentos que a dignifiquen, aproveiten as potencialidades e non sexa demonizada en relación co voto. Hai algo máis que o voto. Ninguén de nós gosta de que ninguén emigre, nen debemos idealizar a emigración, é evidente, o desarraigo, a desesperación, o desacougo e a perda de relación directa, entre outras consecuencias. Máis a realidade galega é poliédrica, non remata no territorio da Galiza territorial, senon que se extende por terras europeas, sobrepasa as fronteiras da Unión Europea nos territorios helvéticos, cruza as beiras do Atlántico de norde a sul, e navega cos seus homes e mulleres por aeroportos e buques. Vagalumes de galeguidade, a xente galega no mundo son vagalumes de galeguidade, uns conscientes, outros inconscientes, pero todos con profundas raices, as "raices elásticas" das que falaba Castelao.Se queremos ser unha nación moderna, se queremos falar de igualdade, xa non podemos seguir ofrecendo unha política paternalista, asistencialista, senon que ademais dun trato especial no social e sanitario coas persoas galegas carenciadas, que non debe de obviar a solidariedade, debe pasarse do paternalismo do fraguismo e a política cultural sentimentalista e non realista, ao MATERNALISMO DA GALEGUIDADE. Explícome. A palabra Galiza é femenina. A cultura é femenina, a economía é femenina, a diplomacia é femenina, a axuda e a solidariedade son femeninas. Tamén a política. Todas son verbas de xénero femenino e de todas podemos partir nunha visión conxunta e femenina no sentido da igualdade, que tamén é unha palabra femenina.Lanzar a idea dunha concepción propria de relacións internacionais que debe ter un goberno moderno baseada no peso da diáspora que temos. Por iso é un reto fundamental a confluencia dunha política para a diáspora unida coas futura política de relacións internacionais de Galiza, que ten que ser un eixo fundamental do goberno e da sociedade civil galega.Foron características da política de relacións coa emigración do Goberno da Xunta de Fraga a disgregación, a falla de coordinación e de relación coa diáspora e entre a os distintos focos de concentración de diáspora, a manipulación, o desaproveitamento do factor humano, cultural e económico, a negación de direitos civiles e políticos dos residentes no exterior (non gosto do termo ausentes), convertindo a moitos centros galegos en sedes partidistas, o que provocou en definitiva o seu descrédito a seren considerados centros meramente folclóricos ou gastronómicos, sen menosprecio de ambas cousas. Por iso é tan urxente dignificar a emigración, revitalizar os centros establecendo un plano de actuación e programación para a adecuación ás novas realidades, con funcións informativas, culturais e de promoción e difusión de Galiza no mundo. Perdemos moito tempo, agora só hai que recuperalo e enchelos de propostas, de ideas e de recursos ben empregados para que sexan focos de galeguidade a nivel global, coa óptica da universalidade galega, da apertura ás sociedades e á coparticipación nas mesmas, como veñen facendo moitos emigrantes, xa que á marxe da consideración que dende un ponto de vista ética debamos ter sobre o direito ao voto, existe unha tendencia perversa a unificar aos emigrantes co voto conservador e nese xogo actúan os mesmos criterios que no interior do pais, incrementados pola desinformación e a manipulación, tendencia que debemos mudar coa sua participación e cunha relación de igualdade e de democracia participativa plena.Porque Galiza ten vocación internacional, sempre a tivo, pola sua historia, nos océanos e na terra, pola sua lingua e cultura. Galiza non ten ainda competencias en materia internacional, pero deberia ter a vontade para acadalas coa revisión do Estatuto de Galiza para poder ter relacións directas a nivel internacional.A Galiza Global parte das persoas e nela ten os seus fundamentos, e debe ser exercida conxuntamente a través de catro ferramentas, que van dende a diplomacia política, cultural, social á económica:Diplomacia cultural: A cultura é unha boa ferramenta para facer política exterior, probablemente a porta de entrada para os cambios, que pode ser promocionada e difundida en pe de igualdade con calquer outra cultura do mundo. Compre ademais de realizar unha profunda revitalización cultural dos Centros e organismos galegos no exterior, usar as canles para entrar directamente na cultura oficial dos paises onde residen galegas e galegos da Galiza Global.Diplomacia política e institucional: establecimento e consolidación da relación institucional con Gobernos dos paises nos que reside a emigración galega, como campo de actuación con novos gobernos dispostos a colaborar de forma bilateral nesas futuras relacións bilaterais como o caso de Uruguai, Brasil, Arxentina e Brasil, entre outros, como primeiras medidas de actuación de elaboración de planos de traballo conxuntos, que irían dende o establecemento de irmanamentos parlamentares, entre cidades e vilas á concreción de proxectos de todo tipo.Diplomacia económica: potenciación do comercio exterior dende un plano de traballo uniforme e non dende accións espalladas como se viu facendo ate o momento, relacionamento co turismo, coa industria, co mundo empresarial dun e doutro lado.Diplomacia social: exemplos como a participación do Goberno galego con carácter oficial no Foro Social Mundial, promoción da relacións entre asociacións e organizacións sociais galegas con outras do resto do mundo; apoio ás políticas de financiamento de proxectos de cooperación ao desenvolvimento, apoio humanitario das situacións de crise internacional, etc.Catro ferramentas e milleiros de vagalumes. A responsabilidade e de todos nós, membros da Galiza Global.